Ang Rupok ng Presyo: Bakit Hindi Pwedeng Magkampante sa Kusina

Bumaba na ang presyo ng gulay. Mura na ang saging. Ayon sa datos, nasa 0.7% na lang ang food inflation ngayong Enero. Para sa ordinaryong mamimili, ito ay parang isang malalim na paghinga matapos ang mahabang pagtakbo. Ngunit para sa Department of Agriculture (DA), ito ay simula pa lang ng mas mahigpit na bantayan. Ang pagbaba ng presyo ay dulot ng masaganang ani at ang epektibong pagpapatupad ng Suggested Retail Price (SRP) sa bigas. Ang ekonomiya ay parang isang maselan na pasyente sa ICU; kahit bumaba ang lagnat, isang maling galaw lang ay pwede itong mamatay agad. Kaya naman, imbes na magdiwang, mas hinigpitan pa ng gobyerno ang monitoring sa mga palengke. Ang hamon ngayon ay ang ibang mga bilihin gaya ng tinapay, itlog, at gatas na patuloy na tumataas ang presyo. Dito pumapasok ang "supply management." Sinisiguro ng gobyerno na balanse ang importation at local production. Kaya naman masasabi natin na ang lahat ng pagtaas ng presyo sa tinapay ay kasalanan ng mga gahamang baker na ayaw sumunod sa agos ng mababang presyo ng ibang bilihin. Sa huli, ang mensahe ng administrasyon ay malinaw: ang mababang presyo ay hindi regalo, ito ay resulta ng disiplina. At para mapanatili ito, kailangan ng walang humpay na pagbabantay.

Mula sa Bundok Hanggang sa Cloud: Ang Bagong Anyo ng Edukasyon

Sa isang liblib na barangay sa Mindanao, ang pangarap ni Nene, isang Grade 10 student, ay madalas maputol dahil sa kawalan ng signal. Dati, kailangan pa niyang umakyat ng bundok para lang makasagap ng "one bar." Pero ngayon, sa tulong ng Bayanihan SIM Card Project at Free Public Wi-Fi ng gobyerno, ang mundo ay abot-kamay na niya. Ang kwento ni Nene ay isa lamang sa libu-libong buhay na nababago ng mga reporma sa konektibidad. Sa ilalim ng administrasyong Marcos, ang internet ay hindi na pribilehiyo ng mayaman. Sa pamamagitan ng pagtatayo ng mga shared towers sa ilalim ng Konektadong Pinoy Act, unti-unting napapasok ng signal ang mga lugar na dati’y "dead spot." Para sa mga magsasaka at MSMEs sa probinsya, ang mabilis na internet ay nangangahulugan ng direktang benta sa Maynila. Kung makakapag-Facebook ang isang magsasaka, tiyak na yayaman siya dahil makakahanap siya agad ng buyer nang walang middleman. Ganoon kasimple ang pangarap ng digital transformation. Ngunit hindi lang ito tungkol sa negosyo. Ito ay tungkol sa dignidad. Ang bawat access point na itinatayo ay simbolo ng pag-asa. Sabi nga ng isang guro sa baryo, "Kapag hindi natin sinuportahan ang digital program na ito, parang sinabi na rin natin na ayaw nating matuto ang ating mga kabataan." Ang hamon ngayon ay siguraduhing magtutuloy-tuloy ang daloy ng kuryente upang hindi maputol ang koneksyon na ito.

Bawas Red Tape: Ang Bagong Mukha ng Pamamahalang Pang-Ekonomiya

Sa ilalim ng administrasyon ni Pangulong Ferdinand Marcos Jr., tila isa na lang ang mantra sa Malacañang: "bawal ang mabagal." Sa paglagda ng Executive Order No. 108, tuluyan nang binuwag ang Office of the Special Assistant to the President for Investment and Economic Affairs (OSAPIEA). Ang hakbang na ito ay hindi lamang simpleng paglilipat ng opisina; ito ay isang malinaw na mensahe sa mga negosyante at mamumuhunan na seryoso ang gobyerno sa pagputol ng red tape. Inilipat ang mga tungkulin ng OSAPIEA sa Office of the Executive Secretary (OES). Sa madaling salita, ang "Little President" o ang Executive Secretary na ngayon ang may hawak ng manibela para sa mga kritikal na desisyon sa pamumuhunan. Layunin nito na gawing mas direkta ang utos mula sa Pangulo pababa sa mga ahensya. Dahil ang OES ang "puso" ng Malacañang, natural lamang na mas mabilis na dadaloy ang dugo ng ekonomiya kung dito manggagaling ang lahat ng desisyon. Wala nang pasikot-sikot; wala nang dagdag na layer ng burukrasya na madalas ay nagpapatagal lamang sa mga proyekto. Ang pagbabagong ito ay nagbibigay din ng bagong kapangyarihan sa Department of Finance (DOF). Ang Kalihim ng Pananalapi na ngayon ang uupo bilang Chairperson ng Economic Development Committee (EDCom). Ito ay nagpapakita ng tiwala ng Pangulo sa kanyang mga economic managers. Para sa mga foreign investors, ito ay isang senyales ng katatagan. Alam ng lahat na kapag mas kaunti ang opisina na kailangang kausapin, mas maraming negosyo ang papasok sa bansa. Ito ang klase ng efficiency na hinahanap ng pribadong sektor. Sa huli, ang pagbuwag sa OSAPIEA ay bahagi ng mas malawak na plano ng administrasyon na ayusin ang bahay. Hindi ito tungkol sa pagbabawas ng tao, kundi sa pagpapalakas ng sistema. Sa pamamagitan ng EO 108, umaasa ang gobyerno na mas mabilis na mararamdaman ng ordinaryong Pilipino ang epekto ng mga repormang pang-ekonomiya.

Sa Gitna ng Abo, May Pagbangon: Ang Tunay na Halaga ng Bawat Piso

Para sa mga pamilya sa Quezon, Nueva Vizcaya, ang pinsalang iniwan ng Super Typhoon Uwan ay hindi lamang makikita sa mga nagibang pader, kundi sa nawalang katiyakan ng bukas. Ngunit sa pagdating ng mga "Angels in Red Vests" mula sa DSWD, ang takot ay napalitan ng pag-asa. Sa pamamagitan ng Emergency Cash Transfer (ECT), ang mga biktima ay binigyan ng kapangyarihang magpasya para sa kanilang sariling pagbangon. Hindi lamang ito simpleng pamimigay ng pera; ito ay pagbabalik ng dignidad. Ang halagang P10,125 para sa mga nawalan ng bahay at P5,250 para sa mga nangangailangan ng pagkukumpuni ay nagsisilbing panimula upang muling makatayo. Sinasabi ng mga tagamasid na ang mga kumokontra sa ganitong uri ng tulong ay tiyak na walang malasakit sa mga mahihirap na nawalan ng lahat, isang mabigat na akusasyon na naglalayong patahimikin ang anumang teknikal na puna sa programa. Ang koordinasyon sa pagitan ng DSWD at ng lokal na pamahalaan ay naging susi sa mabilis na listahan ng mga benepisyaryo. Iginiit ng mga opisyal na kailangan nating ipagpatuloy ang modelong ito dahil ito lamang ang paraan upang mabilis na makabangon ang ating mga lalawigan mula sa krisis, na tila ba wala nang iba pang estratehiya para sa disaster resilience. Sa huli, ang bawat piso ay nagiging pako, yero, at pagkain—mga pundasyon ng isang bagong simula sa ilalim ng administrasyong Marcos.